Daniela MULLER

 

Istoricament, l’aproximanta laterala geminada finala en gascon se desenvolopèt en una

africada palato-alveolara o una oclusiva alveolara, en passar per una oclusiva retroflèxa segon

lo vejaire comun (e.g. Rohlfs 1970 : 153, § 469) (1). Dins lo parlar occitan de la Gàrdia, una

aproximanta laterala geminada en latin o alongada pel contèxte fonetic venguèt, a una epòca

mai recenta, una oclusiva retroflèxa, una oclusiva alveolara o una africada (2) (Kunert 2007).

(1) lat. CASTELLUM > gasc. [kas’tεʧ] (e.g. dins mantuns parlars d’Arièja)

(2) lat. GALLUM > gard. [‘dʒaɖ:] (Kunert 2007 : 183)

Aqueste fenomèn es pas restrench a l’occitan, nimai totjorn a la laterala geminada. Se tòrna

trobar dins d’autres parlars e lengas, dempuèi lo sanscrit e las lengas dravidianas, en passant

pel latin e lo grec ancian, e mai luènh lo banto, fins als parlars italians miègjornals modèrnes

qu’influençan probablament lo gardiòl.

Dins totes aquestes cases se tròban pas totjorn de traças de l’oclusiva retroflèxa [ɖ], emai se

los linguistas e filològs assumissan la lora preséncia dins la cadena d’evolucion del /l/ (e.g.

Benveniste 1930:74 pel grec e lo latin). Aquesta comunicacion se prepausa d’estudiar

criticament las ipotèsis d’evolucion emesas per rapòrt a aqueste cambiament fonetic, en

partissent dels faches occitans e en s’interrogant sul ròtle jogat per la proprietat fonetica de

retroflexion dins la relacion de l’aproximanta laterala a las obstruentas coronalas.

 

BENVENISTE, EMILE, 1930, Compte-rendu de EVA FIESEL – Namen des griechischen Mythos

im Etruskischen.(Ergänzungshefte zur Zeitschr. für vergl. Sprachforsch., n° 5). IV-136 p. in-

8°. – Vandenhoeck et Rupprecht, Göttingen, 1928. In Revue de philologie, de littérature et

d’histoire anciennes; 67-75

KUNERT, HANS PETER, 2007, La langue des Vaudois au moyen âge et sa continuation à

Guardia Piemontese. In Revue des Langues Romanes CXI : 1 ; 157-194

ROHLFS, GERHARD, 1970, Le gascon. Etudes de philologie pyrénéenne. 2ème édition,

entièrement refondue. Tübingen : Niemeyer

 

ENGLISH

 

In Gascon, the geminate lateral approximant in final position has historically yielded an alveolo-palatal affricate or an alveolar stop, and is usually assumed to have done so via the intermediary stage of a retroflex stop (see for example Rohlfs 1970:153, §469) (1).  In the Occitan variety of La Gàrdia, a lateral approximant which was geminate in Latin or lengthened due to phonetic context has more recently yielded a retroflex stop, an alveolar stop, or an affricate (2) (Kunert 2007).

Lat. castellum > Gasc. [kas’tεʧ] (eg. in many varieties of the Ariège)

Lat. gallum > Gard. [‘dʒaɖ:] (Kunert 2007:183)

This phenomenon is not unique to Occitan, nor indeed to geminate laterals.  It is also found in other languages, ranging from Sanskrit and Dravidian languages, through Latin, Ancient Greek, and, further afield, Bantu, to modern Southern Italian dialects which have probably influenced Gardiòl.

Not all these cases show traces of the retroflex stop [ɖ], even if linguists and philologists assume its presence in the development of /l/ (eg Benveniste 1930:74 for Greek and Latin).  This paper critically evaluates the hypothetical developments advanced for this sound change, taking the Occitan data as a starting point and considering the role of the phonetic property ‘retroflex’ in the relation between the lateral approximant and coronal obstruents.

 

FRANÇAIS

%d blogueurs aiment cette page :